Көпқабатты киіну қағидасы: негізгі қабат, жылытқыш және мембрана
Дұрыс таңдалған үш қабатты бір жиынтық +5 пен -25 °C аралығында қызмет етеді. Көпқабатты киім жүйесінің қағидасын түсіндіреміз.
Киімді қабаттап кию не үшін керек
Бұл идея 1970 жылдардағы альпинизмнен бастау алды: бір қалың күртенің орнына белсенділік пен ауа райына қарай үйлестіруге болатын бірнеше жұқа қабат киіледі. Бұл тәсіл тау туризмінде, аңшылықта, балық аулауда және әскери жабдықта кең тарады.
Басты артықшылығы — икемділік. Өрге көтерілгенде жылытқыш қабатты шешесіз, аялдағанда қайта киесіз. Дұрыс таңдалған бір жиынтық +5 пен -25 °C аралығындағы ауа райына жарайды. Ал жалғыз «кез келген ауа райына арналған» күрте жүргенде терлетеді немесе тоқтағанда жеткілікті жылытпайды.
1-қабат: негізгі қабат (base layer)
Міндеті — терді денеден сыртқа шығару. Ол мақтадан болмауы керек: суланған мақта жылуды ауадан 25 есе жылдам әкетеді.
- Меринос, 150–200 г/м² — жазға, маусымаралық кезеңге және белсенді қимылға.
- Меринос, 250–300 г/м² — қысқа және қимылы аз аңшылыққа.
- Синтетикалық мата (Polartec Power Dry, Polygiene) — жүнге аллергиясы бар адамдарға немесе қатты терлететін жаттығуларға.
Киім денеге жақын отыруы керек, бірақ қыспауы тиіс. Арқаға асылған сөмкенің астында қажамауы үшін тігістері жалпақ болғаны дұрыс.
2-қабат: жылытқыш (mid layer)
Міндеті — дене жылытқан ауаны ұстап тұру. Қозғалмайтын ауа қабаты қалың болған сайын жылырақ болады.
- Флис (Polartec 100/200/300) — бағасы қолжетімді, ауа өткізеді, тез кебеді. Кемшілігі: жел өткізеді және арқа сөмкесінде көп орын алады.
- Синтетикалық жылытқыш (Primaloft, Climashield) — ықшам, суланғанда да қызмет етеді, жуудан қорықпайды. Белсенді аңшылыққа қолайлы.
- Мамық (Down 650–900 FP) — салмағы аз бола тұра ең жылы нұсқа, бірақ ылғалға осал. Тек қимылсыз отыруға және құрғақ ауа райына арналған.
3-қабат: мембрана (shell)
Міндеті — жел мен жауын-шашыннан қорғап, ішкі буды сыртқа шығару.
- Hardshell (Gore-Tex Pro, eVent) — барынша қорғайды, матасы қатты әрі сыбдырлайды. Қолайсыз ауа райына арналған.
- Softshell — жұмсақ, созылады, ауаны жақсырақ өткізеді, бірақ тек жел мен сіркіреме жаңбырдан қорғайды.
- Windshell — мембранасы жоқ өте жұқа желден қорғайтын күрте; жеңіл желден және масадан қорғайды.
Іс жүзінде қалай қолданылады
Таңертең тауға -5 °C кезінде шығасыз: меринос 200 + флис 200 + softshell. Көтерілгенде softshell қабатын шешіп, флиспен жүресіз. Шыңда жел күшейіп, температура -15 °C-қа түсті: арқа сөмкесінен мамық күртені алып, флистің үстіне, ал оның сыртынан hardshell киесіз. Түскенде мамық күртені қайта жинайсыз.
Бір жиынтық — төрт түрлі үйлесім. Көпқабатты жүйенің мәні осында.
Мақсатыңызға сай киім таңдаңыз
Каталогта киімді маусым, температура және қолданылуына қарай сүзуге болады. Көмек қажет болса, кеңесші жағдайды нақтылап, қолжетімді нұсқаларды ұсынады.
Тағы оқыңыз

Қазақстанда қысқы аңшылыққа арналған киімді қалай таңдау керек
Қазақстанның даласы мен тауындағы қыс қатал: -35 °C-қа дейінгі аяз, жел және қар. Сенімді киім жиынтығын қалай құрастыру керегін қарастырамыз.

Меринос: жүн термокиімін таңдаудың 6 себебі
Меринос қойының жүні: аңшылар мен альпинистер неліктен 200 жылдан астам қолданылып келе жатқан материалға қайта оралады.

Мембраналы киімді күту: жуу, су тебетін өңдеу және кептіру
Мембрананы дұрыс жусаңыз, ол 7–10 жыл қызмет етеді. Ұнтақ пен сұйық жуғыш затты, температураны және DWR өңдеуін қарастырамыз.